ಆತ್ಮದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ, ಆಕಾಶದಷ್ಟು ದೂರ

ನಾವೇಕೆ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ಹಳೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಉತ್ತರಿಸಲು ತಡವರಿಸುವಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ: ಈ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರೆಯುವುದು ಏತಕ್ಕಾಗಿ?

ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದಾಗೆಲ್ಲ ಇಂಥದೊಂದು ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಕಾಡಿದೆ. ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ವೇದಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಬ್ಲಾಗ್ ಶುರು ಮಾಡಿದೆ.

ಆದರೆ, ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂಥ ಸೌಲಭ್ಯವಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳವರು ನನ್ನ ಬರಹಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು. ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದಾಗ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಓದಿ ಖುಷಿಪಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಎಷ್ಟೋ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಈಗಲೂ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಒಂಥರಾ ಖಾಸಗಿ ಗುಟ್ಟುಗಳಂತೆ.

ಇನ್ನು ಬರಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಾನು ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವು ಕೇವಲ ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂಥವು.

ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಾನು ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯ ಒಳಜಗಳಗಳು, ಜನಗಳು, ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅಂಥದೊಂದು ನಿಯಮ. ಇಲ್ಲಿನ್ನು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅನಿಸಿದಾಗ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬರೆಯಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ನಾನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ಈ ಕುರಿತು ಇದುವರೆಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಬರೆಯಲು ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಬರೆಯಲಾರೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ನಾನು ಸೇರಿದ್ದ ಮೊದಲ ಕೆಲಸ. ಮೊದಲ ತಲ್ಲಣ. ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿ ರೋಮಾಂಚನವೂ ಹೌದು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ,  ಆ ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆಯಲಾರೆ. ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಅದೊಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಪುಸ್ತಕ.

ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಬಹುತೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಾಡಿದ ತರಹೇವಾರಿ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆದಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಇಂಥದೇ ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ತೀರಾ ಬರೆಯಬೇಕಾದಾಗ, ಒಂದೆರಡು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಬಲು ಅಪರೂಪ.

ಖಿನ್ನತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡಿದಾಗ, ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳು ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಘಟನೆಗಳು ಕಣ್ಮುಂದೆ ತೇಲುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸು ಅರಳಿಸಿದ, ಮುದುಡಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅವು ಕೇವಲ ನೆನಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮನನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ಅವನ್ನು ನಾನು ಬರೆಯಲಾರೆ. ಕನಿಷ್ಟ, ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾರೆ. ಮುಂದ್ಯಾವತ್ತೋ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ನನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ ಬದುಕುವಾಗ ಬರೆದೇನು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಆ ನೆನಪುಗಳು ಖಾಸಗಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ.

ಏಕೆ ಬರೆಯಬಾರದು? ಅಂತ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಲ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಖಚಿತ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಸಿಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡವಿರುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ನನಗೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೂ, ಹೇಳಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ನಾನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದೇತಕ್ಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ಇದುವರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

 

*****

ಆತ್ಮದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ, ಆಕಾಶದಷ್ಟು ದೂರ ಎಂಬ ಸಾಲು ಏಕೋ ಇವತ್ತು ಪದೆ ಪದೆ ಕಾಡತೊಡಗಿದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಏತಕ್ಕೋ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕೈಗೆಟಕುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದಾಗಲಂತೂ ಅದು ವಿಚಿತ್ರ ಆಶಾಭಾವ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಖಾಲಿತನ ಇನ್ನು ತುಂಬಿತು ಎಂಬ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆ ಭರವಸೆ ಕರಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ, ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವೃತ್ತಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿತಿ ತಳಮಳ ತರತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಅಷ್ಟೊಂದು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದು ಇನ್ನು ನನ್ನ ಪಾಲಿಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ ತೀವ್ರ ನೋವುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಂತ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಂತರವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಅಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಳಹರಿವಿಲ್ಲದೇ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾವನೆ ಸೊರಗುತ್ತದೆ. ಕನಸು ಕರಗುತ್ತದೆ.

ಅಂಥದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾನೀಗ ಸಿಲುಕಿದ್ದೇನೆ.

ಇದರಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಹೇಗಂತ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟು ದಿನಗಳವರೆಗೆ, ಅಡಿಗಡಿಗೂ ಕೈಹಿಡಿದು ಜೊತೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮಗುವೊಂದು, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೈ ಕೊಸರಿ ಮುಂದೆ ಓಡಿದಂಥ ಭಾವನೆಯದು. ಅರೆರೆ, ನನ್ನ ಮಗು ನನ್ನಾಸರೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ ನಡೆಯುವುಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು ಎಂಬ ಸಂತಸದ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಗ್ಧತೆ ಉಕ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಂದನ ಮುದ್ದು ಪ್ರೀತಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವ ನೋವುಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಒಳಗಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ.

ಬದುಕಿನ ರೀತಿಯೇ ಹೀಗೆ. ಯಾವುದೋ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕು ದಿಢೀರನೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷಣದ ಅಯೋಮಯ, ಕಕ್ಕಾವಿಕ್ಕಿತನ ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಡಿ ಇಡುವವರೆಗೆ ಬರೀ ಗೊಂದಲ. ಬಹುಶಃ ಮುಂದೆಯೂ ಈ ಗೊಂದಲ ಆಗಾಗ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಊರಾಚೆ ಬಿಟ್ಟುಬಂದ ಬೆಕ್ಕು, ಅದ್ಯಾವ ಜಾವದಲ್ಲೋ ಹಾಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಒರಲುವಂತೆ, ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಉಕ್ಕುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಆ ದಿನಗಳನ್ನು ನಾವು ಬದುಕಲಾರೆವು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಲಾರೆವು. ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಹಿಂದಿರುಗದ ಸೊಗಸದು.

ಅಂಥದೊಂದು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಕರಗಿಹೋದ ಪೆಪ್ಪರ್‌ಮಿಂಟ್‌ನ ಸವಿ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವಂತೆ, ಆ ನೆನಪುಗಳು ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಸವಿದಿದ್ದು ಭಾಗ್ಯವೆನಲೇ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಸವಿಯಬೇಕಿತ್ತೆಂದು ಕೊರಗಲೇ?-

ಬರೀ ಗೊಂದಲ!

- ಚಾಮರಾಜ ಸವಡಿ

ಅನು ದಿನ, ನಿನ್ನ ನೆನೆದು ನೆನೆದು, ಮನವೂ ನಿನ್ನಲೇ ನಿಲ್ಲಲಿ...

ಏಕೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನ ತುಂಬ ಮಂಕು.

ಗೋಳು ಬರೆಯಬಾರದು ಅಂತ ದಿನಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿದ್ದಾಯ್ತು. ಮತ್ತದೇ ಬೇಸರವನ್ನು ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಹಂಚೋದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಅಂತ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದಾಯ್ತು. ಆದರೆ, ಹಸಿ ನೆಲ ಹೊಕ್ಕ ಬೀಜದಂತೆ, ಬೇಸರ ಪಲ್ಲವಿಸಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗುವ ಹುಚ್ಚು ಕನಸು ಮೈ ತುಂಬ.

ನನಗೆ ಗೊತ್ತು: ತುಂಬ ಜನರಿಗೆ ಇತರರ ದುಃಖಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ನೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರ ವ್ಯಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೂ ಅದು ಕೇವಲ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅನ್ನಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. ನಗೆಯ ಹಿಂದೆ ಮರುಳಾದ ಮಗುವಿನಂತೆ ಈ ಜಗತ್ತು. ದುಃಖ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಡ. ವ್ಯಥೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ನೋವು ಹಂಚುವುದನ್ನು ನಾನು ಆದಷ್ಟು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

ಆದರೆ, ಈ ಸಾರಿ ನೋವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ನನ್ನ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬರೆದುಕೊಂಡಿರುವಂಥದು. ಬ್ಲಾಗ್ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದರಾಚೆ ಓದುವ ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲದವರು, ಇಲ್ಲಿಗೇ ಮುಗಿಸಬಹುದು.

*****

ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮನಸ್ಸು ಮಂಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇರುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುವ ಹುಚ್ಚು ಹಂಬಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆಯಾಗಲಿ, ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಲಿ, ಸಂದರ್ಭವಾಗಲಿ ಪ್ರೇರಣೆ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದ್ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೋ, ಅದೆಲ್ಲಿಂದ ಒಕ್ಕರಿಸುತ್ತದೋ ಒಂದೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೀಗೇ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಿಟ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಿಬಿಡಬೇಕು. ಒಂದಷ್ಟು ದಿನ ಮಾತು ಮರೆತು ಬದುಕಬೇಕು. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖ ನೋಡದೇ, ಮನುಷ್ಯರ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುಗಳಾಚೆ, ಜಗತ್ತಿನಾಚೆ ಹೋಗಿ ಇದ್ದುಬಿಡಬೇಕೆಂಬ ಹುಚ್ಚು ಹಂಬಲ. ಕಾಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕೀತೆಂಬ ಆಸೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದ, ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನ ಜಾಲವಿಲ್ಲದ, ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಿಸದ, ಯಾರಿಗೂ ಉತ್ತರ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇರದ ಶುದ್ಧ, ನೀರವ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಹೋಗಿಬಿಡಬೇಕು. ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ನಾನು ಇದ್ದುಬಿಡಬೇಕು. ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕನಸುಗಳನ್ನು ಬಿಸುಟು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗಿಬಿಡಬೇಕೆಂಬ ಹುಚ್ಚು ಆಸೆ.

ಕಳೆದ ಕಾಲು ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಥದೊಂದು ಆಸೆ ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತುಂಬ ಸಾರಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ: ಇಂಥದೊಂದು ಹುಚ್ಚು ಯಾಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಅಂತ. ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಹೋಗಿ ನೋಡು, ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕರೂ ಸಿಗಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಒಳಮನಸ್ಸು. ನಂಗೊತ್ತು, ನನ್ನ ಒಳಮನಸ್ಸು ನನ್ನನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ವಂಚಿಸಿಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಮರೆಮಾಚಿಲ್ಲ. ನನ್ನೊಬ್ಬನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಉಸುರುತ್ತ ನನ್ನನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮಾತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಾಗೆಲ್ಲ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನತನ ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಶಾಶ್ವತ ನೋವಿನ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಒಳಮನಸ್ಸು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಾಗೆಲ್ಲ, ಯಾಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಾರದು ಅಂತ ಅನೇಕ ಸಲ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದಿಷ್ಟು ದಿನ ಹಾಗೆ ಹೋಗಿಬಿಡಬೇಕು. ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ನಾನು. ಪುಸ್ತಕ, ಮೊಬೈಲ್, ಪೆನ್ನು, ಗಡಿಯಾರದ ಹಂಗಿಲ್ಲದಂತೆ. ಕನಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಉಡುಪು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವೂ ಕಳೆದುಹೋದರೆ ಬೇಸರ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಬೇಕು. ಊಟವಿಲ್ಲದೇ ವಾರವೋ, ಹತ್ತು ದಿನವೋ ಇವತ್ತಿಗೂ ಆರಾಮವಾಗಿ ಕಳೆಯಬಲ್ಲೆ ನಾನು. ಹೀಗಾಗಿ, ಊಟ ಸಿಗುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಖಂಡಿತ ಕಾಡದು.

ಹಾಗೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಎದ್ದು ಹೀಗಿ, ದಿವ್ಯ ಮೌನದೊಳಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಕನಸು ಎಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ನಿದ್ದೆ ಬರದು, ಹಸಿವೆ ಆಗದು, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಕಾಡವು. ಮಹಾನ್ ವ್ಯಾಮೋಹಿಗಳೇ ಇಂಥ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲೋ ಓದಿದ್ದೂ ನನ್ನ ಆಸೆಗೆ ಇಂಬು ಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಏನೇ ಬಯಸಲಿ, ಅದನ್ನು ನಾನು ತುಂಬ ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪರಮ ನಿರಾಸಕ್ತಿ. ಅಪಾರ ತುಡಿತ ಅಥವಾ ಕಡು ನಿರಾಸಕ್ತಿಗಳೆರಡೂ ಅದ್ಹೇಗೆ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ನೆಲೆಸಿವೆ ಅಂತ ನನಗೇ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಪಾರವಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿರುತ್ತೇನೋ, ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಬೆಳೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾನಸಿಕ ಪಲ್ಲಟ ಅರಿಯದೇ ಹತ್ತಿರದವರು ತೀವ್ರ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಪಡುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಹಿತಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಟೀಕಿಸಲು ಇದೇ ಸುಲಭ ಅಸ್ತ್ರವೂ ಹೌದು.

ಆದರೆ, ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ಸದಾ ಗೊಂದಲ. ಏಕೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಅಂಥ ಕೆಡುಕೇನೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಗೊಂದಲವಿದ್ದರೆ ಅದು ನನ್ನೊಳಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಗೆಲ್ಲ ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಮಾತು ಹಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ನಾನಿದ್ದುಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಮೂಡ್ ಸ್ವಿಂಗ್ ಅಂದರೆ ಇದೇನಾ ಅಂತ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. 

ಏಕೋ ಡಲ್ಲಾಗಿದ್ದೀಯಲ್ಲ? ಅಂತಾರೆ ಮನೆಯವರು, ಮಿತ್ರರು. ಏನು ಹೇಳುವುದು? ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ತಾನೆ? ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಇನ್ಯಾವುದೋ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಹದಗೆಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ನೂಕುತ್ತದೆ. ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಹೊರತು ದೈವಿಕ ಗುಣವೇನಲ್ಲ ಅಂತ ನನಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದೊಂದು ಸಿದ್ಧಪುರುಷನ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡು ಬಹಳ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ, ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಾಗರಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ನನ್ನನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ನೂಕಿತು. ಬಹುಶಃ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುವ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಇದೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನೋ.

ಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿತು. ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಇರಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತು ನೋಡುವ ರೀತಿಯೇ ಬೇರೆ. ಅಂಥವನು ಯಾರಿಗೂ ಬೇಡವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಬೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನಿಂದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಾಭವಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಓಟದ ಗತಿಗೆ ಅವ ಸ್ಪಂದಿಸಲಾರ. ಜಗತ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾರ. ಅನುಭವಿಸಲಾರ. ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಸೇರಿಸಲಾರ. ಅಂಥವನನ್ನು ಜಗತ್ತು ಆದರಿಸೀತಾದರೂ ಹೇಗೆ?

ಕ್ರಮೇಣ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಅದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಷ್ಟೂ ನಾನು ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾದೆ. ನನ್ನೊಳಗೇ ನಾನು ಇರತೊಡಗಿದೆ. ಬರೆಯುವ ಹುಚ್ಚೊಂದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಪಾಲಿಗೆ ನಾನು ಇಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಮುಂದೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಸೆಳೆಯಿತು. ಪೂರ್ವಾನುಭವ ಇಲ್ಲದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯದ ನನ್ನಂಥವನಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅಂತ ಖಂಡಿತ ಅಂದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಬರೆಯುವ ಹುಚ್ಚು, ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಹುಚ್ಚುಗಳೆರಡೂ ನೌಕರಿ ಕೊಡಿಸಿದವು. ಕೊನೆಗೂ ದಡ ಸೇರಿದ ಅಂದುಕೊಂಡೆ.

ಆದರೆ, ಮತ್ತೆ ನಿರಾಶೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಜಿಗಿತ. ಇನ್ನಿಲ್ಲಿ ಇರಲು ಆಗದು ಅಂತ ಅನಿಸಿದಾಗೆಲ್ಲ ಕೊಡು ರಾಜೀನಾಮೆ, ಪಡೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ. ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಂಗೇ ಬೇಡ ಅಂತ ಆಗಾಗ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಕಡ್ಡಾಯ ರಜೆಯನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾಯ್ತು. ಬದುಕು ಹೇಗೋ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪಕ್ಕಾ ಆದ ನಂತರ, ನಿರುದ್ಯೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯೂ ತಾಕದಂತಾಯ್ತು. 

ಆಗ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತಿತು- ಇರುವುದೆಲ್ಲವ ಬಿಟ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುವ ತುಡಿತ. 

ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್‌‌ನ ನೀರವ ಸಂಜೆ, ರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬೋಳು ದಿಣ್ಣೆಗಳ ಪ್ರಶಾಂತ ಮೌನ, ಎರಡೂ ಕೈ ಚಾಚಿದರೂ, ಅದರಾಚೆ ಹಿಗ್ಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯ, ವಿರಳ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಅತಿ ವಿರಳ ಜನವಸತಿ, ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೇ ಬೋಳು ಬಿದ್ದ ನೆಲ, ಅದರಾಚೆ ತಣ್ಣಗೇ ಇರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿ, ಒಂಟೆಗಳು, ಕಡುಕಪ್ಪು ಗಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಸಿಂಧಿ ಹಸುಗಳು, ಗುಜರಾತಿ ಗೌಳಿಗರು, ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಮನಕಲಕುವ ತಂತಿ ವಾದ್ಯ, ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭರ‍್ರೋ ಎಂದು ಓಡುವ ಬಸ್‌ಗಳು, ಟ್ರಕ್‌ಗಳು, ಯಾರೋ ನಡೆದು ಹೋದ ಮಂಕು ಕಾಲ್ದಾರಿ, ನನ್ನ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಶೂಗಳ ಗುರುತು, ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮೆದುವಾಗಿ ಬೀಸತೊಡಗುವ ತಂಗಾಳಿ, ಹುಟ್ಟೂರು ಅಳವಂಡಿಯ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ನೆನಪುಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರಾಶೆಗಳು, ಮೊಗೆದಷ್ಟೂ ಜಿನುಗುವ ಒಡನಾಡಿ ಖಿನ್ನತೆ-   

ನೆನಪುಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಕೊನೆಯೆಲ್ಲಿ?  

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬದುಕು ಸವಿಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದಾ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಹಂಬಲ? 

ನಿದ್ರೆ ದೂರವಾಗಿ, ಹಸಿವು ಇಂಗಿ ಹೋಗಿ, ಕನಸುಗಳು ಮುರುಟುವ ಸಮಯ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿತೆ? ಅಂತ ಕಳವಳಪಡುತ್ತೇನೆ. ಯಾರದೋ ಕನಸಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದೆನಾ ಎಂಬ ಅಪರಾಧಿ ಭಾವ. ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಖಿನ್ನತೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತವೆ. 

ಮನಸ್ಸು ದೂರ ಹೋಗಬಯಸುತ್ತದೆ. 

ನಿತ್ಯದ ಶಬ್ದಗಳಾಚೆ, ವಾಸನೆಗಳಾಚೆ, ಭಾವನೆಗಳಾಚೆ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಕತ್ತಲಿನ ಕಡೆಗೆ, ಮಾಲಿನ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮೆದು ತಂಗಾಳಿಯತ್ತ, ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದಷ್ಟೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಮಹಾಮೌನದ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದೇ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಂದೊಂದೇ ತಂತುಗಳನ್ನು ಹರಿಯಬೇಕು. ಕೊರಳಪ್ಪಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಮಗುವಿನ ಮೆದುಕೈಗಳನ್ನು ಹುಷಾರಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸುವಂತೆ, ಉಕ್ಕಿ ಬರುವ ಸುನೀತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹುಷಾರಾಗಿ ತಳ್ಳಿ ಎದ್ದು ಹೋಗಬೇಕು. ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಸದ್ದಾಗದಂತೆ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿರುಗಾಳಿಯಾಗದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ನಿಲಿಸಿ, ಮೌನವಾಗಿ ದೂರವಾಗಬೇಕು. 

ರಾತ್ರಿ ತುಂಬ ಹೊತ್ತು ಕೂತು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ತಂತುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಣಕುತ್ತವೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಯಾರಿಗೋ ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ, ಗಂಡ, ತಂದೆ, ಅಣ್ಣ, ತಮ್ಮ, ಗೆಳೆಯ, ಶತ್ರು, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಗ್ರಾಹಕ, ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ, ಸ್ಪರ್ಧಿ, ಅನಾಮಧೇಯ, ಹಿರಿಯ, ಕಿರಿಯ, ಸಮವಯಸ್ಕ, ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ, ನಿರ್ದಯಿ, ದಯಾಮಯಿ, ನಿರುಪಯೋಗಿ, ಮಾದರಿ-  

ಪಟ್ಟಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 

ಇವೆಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ, ಈಗಿಂದೀಗಲೇ, ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು? ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಬಂಧನವಲ್ಲವೆ? ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ಯಾರಿಗೋ ನಾನು ಇನ್ನೇನೋ ಆಗುತ್ತೇನೆ. ಏನೋ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಹೋದವ ಇನ್ನೇನನ್ನೋ ಪಡೆಯಬೇಕಾದೀತು. ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೋಗಲು, ನಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾದರೂ ಏನು? ಎಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ? 

ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಅಂಕೆಗಳು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊರಗೆಲ್ಲೋ ದೂರ ಗೂರ್ಖಾನ ಸೀಟಿ ಸದ್ದು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ವ್ಯಾನು ಹೋಗುತ್ತಿರಬೇಕು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಮುಲುಕುತ್ತಾಳೆ. ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ತಾಯಿಯ ಮಮತೆಯ ಕೈ ಅವಳನ್ನು ಸಂತೈಸಿರಬೇಕು, ಸದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕೀಲಿಮಣೆಯಿಂದ ಕೈ ತೆಗೆದವ ಶಬ್ದ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗುವ ಪರಿ ನೆನೆಯುತ್ತ ಅಚ್ಚರಿಪಡುತ್ತೇನೆ.

ಮನಸೇ ಮನಸಿನ ಮನಸಾ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂಬ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫಜ್ಜನ ಮಾತು ಮತ್ತೆ ಕೆಣಕುತ್ತದೆ. ಮನಸೆಂಬ ನಿತ್ಯ ಹರಿವ ನೀರಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೂ ಎಲ್ಲಿದೆ ಅಜ್ಜಾ? ಎಂದು ಮೌನವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ‘ಹೊರಗಿರುವ ಪರಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಡಗಿಹುದೇ ಒಳಗೆ. ಹುಡುಕಿದರೆ ಕೀಲಿ ಕೈ ಸಿಗದೇ ಎದೆಯೊಳಗೆ...’ ಎಂಬ ಭಾವಗೀತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲಿ? ಏನಂತ ಕೇಳಲಿ? ಮಾತಿಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲ ತಿಳಿಸುವ ಜಾಣೆಯಂತೆ ಈ ಮನಸು ಎಂದು ಬೈದುಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತೇನೆ. 

ಬರೆದ ಬಿಡಿಗನಸುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಡಿ, ಕ್ಷಣ ಕಾಲ ಮೌನವಾಗಿ ರೂಮನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸಾಲಾಗಿ ಕೂತ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಬರೆಯಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ಪೆನ್ನುಗಳು, ಮಾತನಾಡೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಫೋನ್‌ ಮೌನವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೆರಡು ತಾಸು ಕಳೆದರೆ ಗಂಟೆ ಐದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆದುವಾಗಿ ನಡುಗಿಸುವ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಮೊದಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸದ್ದು ಕೇಳುವ ಸಮಯ ಅದು. ಈಗ ಮಲಗಿದರೆ ನಿದ್ದೆಯೂ ಬರದು, ಎದ್ದು ಕೂಡುವ ಮನಸ್ಸೂ ಬಾರದು ಅಂತ ಮಲಗುವ ವಿಚಾರ ಕೈ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ.  

ಸದ್ದಾಗದಂತೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಮಲಗಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಬಂದೆನೆಂಬುದನ್ನು ಅದ್ಹೇಗೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತೋ ಏನೋ, ಸಣ್ಣವಳು ಮುಲುಗುತ್ತಾಳೆ. ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಮೈದಡವುತ್ತೇನೆ. ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಬೆರಳ್ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹಾಗೇ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾಳೆ.  

ನನ್ನನ್ನು ದೂರ ಹೋಗದಂತೆ ಕಾಪಿಟ್ಟಿದ್ದು ಇಂಥ ಎಳೆ ಕೈಗಳಾ? ಅಥವಾ  ಸುನೀತ ಭಾವಗಳಾ? 

ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಕೂತವನನ್ನು ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಅಲಾರಾಂ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಗಳಿಂದ ಕೈ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಾತಃರ್ವಿಧಿಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಐದೂವರೆಗೆ ಕಚೇರಿ ಕ್ಯಾಬ್‌ ಮನೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತ ಸದ್ದು. ಹುಷಾರಾಗಿ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿ, ಕಿರ್‌ ಎನ್ನುವ ಗೇಟನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೇ ತೆರೆದು ವಾಹನ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

ಅಲ್ಲಿ ಡ್ರೈವರ್‌ನ ನಿದ್ದೆಗಣ್ಣಿನ ಮುಗುಳ್ನಗು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ. 

ನಿನ್ನೆ ನಿದ್ದೆ ಆಗಲಿಲ್ವಾ? ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇನೆ. ‘ಇಲ್ಲ ಸಾರ್‌. ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಬರೀ ಕ್ರೈಮ್‌ ಸುದ್ದಿಗಳೇ. ಒಂದು ಮರ್ಡರು, ಎರಡು ಕಳ್ಳತನ...’ ಆತ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತ ಗಾಡಿ ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಿಮ್ಮ ನಿದ್ದೆಯಾಯ್ತಾ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇಲ್ಲ ಮಾರಾಯಾ ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಯೋಚಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ: ನಾನೆಷ್ಟು ಮರ್ಡರ್‌ ಮಾಡಿದೆ? ಕಳ್ಳತನಗಳೆಷ್ಟು? 

ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದಾಗ ಚಂದ್ರಾಲೇಔಟ್‌ ಕಡೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವದ ತಂಗಾಳಿ  ಮೆದುವಾಗಿ ತಾಕುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಬ್‌ ಅತ್ತ ಕಡೆಗೇ ಶರವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಎಫ್‌.ಎಂ.ನಲ್ಲಿ ಮೆದು ಭಕ್ತಿಗೀತೆ. ‘ಅನು ದಿನ, ನಿನ್ನ ನೆನೆದು ನೆನೆದು, ಮನವೂ ನಿನ್ನಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿ...’ 

ಅರೆ ಕ್ಷಣ ಕಣ್ಮುಚ್ಚುತ್ತೇನೆ. ಸುನೀತ ಭಾವವೊಂದು ತಂಗಾಳಿ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಆವರಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮನದೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ: 

ನನ್ನನ್ನು ದೂರ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆದಿದ್ದು ಇದೇನಾ?   

- ಚಾಮರಾಜ ಸವಡಿ

ಅರ್ಥವಾಯಿತೆ?... ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದೀತೆ?

ಮಾತು ಮರೆತ ಕ್ಷಣ
ನಿನ್ನದೇ ನೆನಪು
ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ನೀನು
ಮೂಕವಾಗಿದ್ದೀ ಅಂತ

ದುಃಖ ಉಕ್ಕಿರಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ
ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಉಕ್ಕಿದವಿಲ್ಲಿ
ಹಿತ ನನಗೆ
ನಿನ್ನ ದುಃಖ ನನ್ನದಾಯಿತು ಅಂತ

ಕನಸಲ್ಲಿ ನಕ್ಕೆಯೇನೋ
ಇಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಹೂವಾಯಿತು
ನಿದ್ದೆಯಾಳದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ
ನೆಮ್ಮದಿಯ ಹೊರಳು

ನಾನು ನಾನಾಗಿಲ್ಲ
ನೀನಾಗಿದ್ದೇನೆ
ನೀನು ನೀನಾಗಿಲ್ಲ
ನಾನಾಗಿದ್ದೀ

ಹೆಚ್ಚೇನ ಹೇಳಲಿ?
ಅಲ್ಲಿಯ ಕಿಚ್ಚು
ಇಲ್ಲಿ ಧಗಿಸುತ್ತದೆ
ಅಲ್ಲಿಯ ಕಣ್ಣೀರು
ಇಲ್ಲಿ ಹನಿಯುತ್ತದೆ
ಅಲ್ಲಿಯ ಖುಷಿಗೆ
ಇಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ

ಅಲ್ಲಿಗೂ ಇಲ್ಲಿಗೂ
ಏನದು ನಂಟು
ಮಾಯೆಯೋ ಮಮತೆಯೋ
ಎಲ್ಲ ಮೀರಿದ
ಪ್ರೀತಿಯ ಒರತೆಯೋ

ಇದು
ಅಕ್ಷರ ಮೀರಿದ ಭಾವ

ಅರ್ಥವಾಯಿತೆ?
ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದೀತೆ?

- ಚಾಮರಾಜ ಸವಡಿ

‘ಪಾಟಿ ಮೇಲೆ ಪಾಟಿ, ನಮ್ಮ ಸಾಲಿ ಸೂಟಿ'

ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ನಾವು ಬಾಲ್ಯವನ್ನೇ ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ.

ಏಕೋ ಇವತ್ತು ಈ ಭಾವನೆ ಬಲವಾಗಿ ಕಾಡತೊಡಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಬೇಗ ಬೇಗ ದೊಡ್ಡವರಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಬೆಳೆದು, ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಹೆಗಲಿಗೇರಿದಾಗ ಬಾಲ್ಯ ಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಜೊತೆಗೇ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಗುಣವಿರಬೇಕು.

ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಬಾಲ್ಯ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ನೆನಪು.

ಬಾಲ್ಯದ ಎಲ್ಲ ನೆನಪುಗಳೂ ಸುಂದರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದರೂ, ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅದು ಪ್ರಿಯವೇ. ತೀರ ದುಃಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಿಸಿದವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಬಹುತೇಕ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪೇ ಸುಂದರ. ಈಗಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ್ಯಾವವೂ ಇದ್ದಿರದಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ನಮಗೆ ಸೊಗಸೇ.

ಆಗಿನ ಆಟಿಕೆಗಳಾದರೂ ಎಂಥವು? ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಮಣ್ಣು, ಉದುರಿಬಿದ್ದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹೂಗಳು, ಹಳೆ ಸಾಮಾನು, ರದ್ದಿ ಕಾಗದ, ಶಾಲೆಯಿಂದ ಕದ್ದು ತಂದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಕ್‌ಪೀಸ್- ಇವು ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿಸಿದ್ದವು! ಒಬ್ಬರೇ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನೂರಾರು ಆಟಗಳಿದ್ದವು. ಇಬ್ಬರು ಸೇರಿದರೆ ಅದೊಂದು ತಂಡ. ನಾಲ್ಕೈದು ಜನರಿದ್ದರಂತೂ ಇಡೀ ಊರಿಗೇ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುತ್ತ, ಖುಷಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ನಮಗೆ ಆಟಿಕೆಯೇ, ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿಷಯವೇ. ಬೆಳಗಿನ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾತ್ರಿಯ ಚುಕ್ಕಿಗಳವರೆಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆಯೂ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯೇ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಸಂಗಾತಿಯೇ. ಮನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ ಆಟಿಕೆಯೇ. ಅದು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಸುಂದರ ಜಗತ್ತಿನ ಸವಿ ವರ್ಣಿಸುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಲ್ಯ ಸಮೃದ್ಧ.

ನಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಇಂಥ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಊರಿನಲ್ಲಿ. ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಳವಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಹೈಸ್ಕೂಲಿತ್ತು. ಏಳನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ನಂತರ ಖಾಸಗಿ ಹೈಸ್ಕೂಲು. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಕೊಪ್ಪಳ ಬಿಟ್ಟರೆ, ನಮ್ಮೂರೊಂದರಲ್ಲೇ ಹೈಸ್ಕೂಲಿದ್ದುದು. ಆಗ ಕೊಪ್ಪಳದಲ್ಲೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಸರ್ಕಾರದದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡವಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ, ಮಣ್ಣಿನ ಛಾವಣಿಯ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯೇ ಶಾಲೆ. ಸೆಗಣಿ ಸಾರಿಸಿದ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಎಲ್ಲರೂ ಕೂಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಚು. ಇಡೀ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕುಗಳಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಬಿನ್ ಇಯತ್ತೆ (ಬಿನ್ನತ್ತೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನರ್ಸರಿ ತರಗತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ತರಗತಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಒಂದೇ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ. ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದರೂ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬಾಗಿಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಠ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳುವಂಥ ವಾತಾವರಣ.

ಅಪ್ಪ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಅಣ್ಣಂದಿರು ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟರ ಮಗ ಎಂಬ ಯಾವ ವಿನಾಯಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಶಾಲೆ ತಲುಪಿದ ಕೂಡಲೇ ಬಿನ್ನತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಏನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನೆನಪಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ತರಗತಿಯ ಪಾಠಗಳು ನನಗೆ ಆಗಲೇ ಬಾಯಿಪಾಠವಾಗಿದ್ದವು. ಅಕ್ಷರ ಕಲಿತಿದ್ದು ನಂತರ.

ಬಿದ್ದರೆ ಒಡೆದುಹೋಗುವಂಥ ಪಾಟಿ (ಸ್ಲೇಟು) ಮತ್ತು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸಿಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಆಗಿನ ಸಂಗಾತಿ. ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ನಾವು ಪೇಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬಳಸಲೇಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳವು. ನನ್ನ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಭ್ಯಾಸ ಆಗಿದ್ದು ಪಾಟಿಯಲ್ಲೇ. ಮಗ್ಗಿ ಕಲಿತಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ. ಹೋಂ ವರ್ಕ್ ಕೂಡಲ ಅದರಲ್ಲೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ರಾತ್ರಿ ಲಾಂದ್ರದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪಾಟಿಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಗ್ಗಿ ಬರೆದು, ಹುಷಾರಾಗಿ ಎತ್ತಿಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮರುದಿನ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜತನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಾಸ್ತರರ ಟೇಬಲ್‌ ಮೇಲಿಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದರಂತೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಪಾಟಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾಸ್ತರರೇ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಪಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು. ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ಜಗಳವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗರು, ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದು ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವವರನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಅಳಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ ದೊಡ್ಡ ಜಯ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಭ್ರಮ. ಏಕೆಂದರೆ, ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾಸ್ತರು ಏಟು ಕೊಡುವುದು ಖಾತರಿ. ಎಷ್ಟೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರೂ ಮಾಸ್ತರು ಕೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಳಿಸಿಹೋದ ಪಾಟಿ ಸತ್ಯ ನುಡಿಯುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?

ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಗ್ಗಿ ಕಲಿತಿದ್ದು ಹಾಗೆ. ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾವು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಾಗ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ತರಗತಿಯ ಕೊನೆಯ ಪಿರಿಯೆಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎದ್ದು, ಕೈಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಎರಡ ತರಗತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲ್ದಾರಿಯಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಡೆಯಿಂದ ಈ ಕಡೆ ನಡೆಯುತ್ತ, ಪದ್ಯದ ಒಂದೊಂದು ನುಡಿಯನ್ನು ರಾಗವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಲಿಗೂ ತರಗತಿಯ ಇತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕೂ ತರಗತಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಂತಮ್ಮ ಪದ್ಯವನ್ನು ಕೋರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಕ್ಕದ ಕ್ಲಾಸ್‌ನವ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳುವ ಉಮೇದು ನಮಗೆ. ಮಾಸ್ತರು ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಂಠ ಹರಿಯುವಂತೆ ಏರು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಿರಿಚುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಎಲ್ಲ ತರಗತಿಗಳಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಘನಘೋರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಜನರಿಗೆ, ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಹೊತ್ತಾಯಿತು ಎಂಬ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.

ರೈಲು ಕಂಬಿಯ ಒಂದು ತುಂಡು ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದೊಂದೇ ತಡ, ಮಾಸ್ತರು ಅಡ್ಡ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ತಳ್ಳಿಕೊಂಡು ಹೊರಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಾನಂತೂ ಮನೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಓಡಿಕೊಂಡೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಂದ ನೆನಪೇ ಇಲ್ಲ.
ಆಗ ಯಾರಿಗೂ ಯುನಿಫಾರ್ಮ್ ಆಗಲಿ, ಚಪ್ಪಲಿಯಾಗಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಹರಕುಬಟ್ಟೆಗಳಂತೂ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಪಾಟಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೇನೂ ಶಾಲಾವಸ್ತುಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಕಲಿಯುವ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಕೊರತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಸಾಕು, ಇಡೀ ಶಾಲೆ ಸೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಸೋರದಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಕೂಡಿಸಿ ಬಿನ್ನತ್ತೆ, ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಳೆ ಇನ್ನೂ ಜೋರಾದರೆ, ಇಡೀ ಶಾಲೆಗೇ ರಜೆ. ಆಗ ಅತೀವ ಹರುಷದಿಂದ, ‘ಪಾಟಿ ಮೇಲೆ ಪಾಟಿ, ನಮ್ಮ ಸಾಲಿ ಸೂಟಿ' ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತ, ಮಳೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾಟಿಯನ್ನು ತಲೆ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು.

*****

ಆಕಾಶವೇ ತೂತಾಗಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಳೆ ನನಗೆ ನನ್ನೂರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ತಮಾಷೆಯ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಸೋರಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಶಾಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಸೋರುವುದೇನಿದ್ದರೂ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರಂಡಿಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ, ಜೋರು ಮಳೆ ಬಂದರೆ, ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಲೆಗೆ ರಜೆ.

ಆದರೆ, ‘ಪಾಟಿ ಮೇಲೆ ಪಾಟಿ, ನಮ್ಮ ಸಾಲಿ ಸೂಟಿ' ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕೇಳಿಬರುವುದಿಲ್ಲ!

- ಚಾಮರಾಜ ಸವಡಿ